1. Wspieranie rodziny – informacje ogólne

Rodzina to podstawowa grupa społeczna, która kształtuje osobowość człowieka, jego styl życia oraz system wartości. Ta jednostka jest i powinna być szkołą zaradności i aktywnego rozwiązywania problemów, jednak ta grupa społeczna często napotyka pojawiające się zagrożenia, które mają wpływ na prawidłowy jej rozwój. Nie wszystkie te jednostki są zdolne do samodzielnego działania i wypełniania podstawowych funkcji, dlatego wsparciem jest ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej (t. j. Dz. U. z 2019 r. poz. 1111 ze zm.), która zapewnia rodzinom z problemami odpowiednią pomoc.

Ustawa ta, określa zasady oraz formy pracy i pomocy rodzinom mającym trudności w prawidłowym wypełnianiu funkcji opiekuńczo – wychowawczych oraz sprawowaniu pieczy zastępczej. Zadania te zostały podzielone na gminę, powiat i samorząd województwa. Jednak podstawowym miejscem udzielania pomocy rodzinie jest gmina. Działania powinny być nakierowane na profilaktykę oraz na wszechstronną pomoc rodzinie w kryzysie, tak aby mogła ona poradzić sobie z trudnościami. Prawidłowa diagnoza problemów rodziny oraz działania profilaktyczne wspierające dziecko w rodzinie są formą najbardziej optymalną i skuteczną. Praca z rodziną biologiczną, w przypadku, gdy zaistniała konieczność umieszczenia w pieczy zastępczej, ma na celu jak najszybszy powrót dziecka do rodziców biologicznych.

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej chroni przede wszystkim dzieci, które potrzebują pomocy ze strony dorosłych, odpowiedniego środowiska rodzinnego, atmosfery miłości, szczęścia i zrozumienia, by ich rozwój przebiegał w sposób harmonijny i dążył do samodzielności życiowej, ale przede wszystkim by zapewnić im ochronę przysługujących im praw i wolności. Dla rodziny, która jest podstawową komórką społeczeństwa i naturalnym środowiskiem rozwoju, ustawa przewiduje skuteczną pomoc w szczególności dla tych jednostek, które przeżywają trudności w opiekowaniu się i wychowywaniu dzieci. Dodatkowo przewiduje się pomoc w postaci współpracy z innymi instytucjami i organizacjami pracującymi z rodzinami i dziećmi.

Do zadań własnych gminy należy:

1. opracowanie i realizacja 3-letnich gminnych programów wspierania rodziny;
2. tworzenie możliwości podnoszenia kwalifikacji przez asystentów rodziny;
3. tworzenie oraz rozwój systemu opieki nad dzieckiem, w tym placówek wsparcia dziennego, oraz praca z rodziną przeżywającą trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczych przez:

• zapewnienie rodzinie przeżywającej trudności wsparcia i pomocy asystenta rodziny oraz dostępu do specjalistycznego poradnictwa,
• organizowanie szkoleń i tworzenie warunków do działania rodzin wspierających,
• prowadzenie placówek wsparcia dziennego oraz zapewnienie w nich miejsc dla dzieci;

4. finansowanie:

• podnoszenia kwalifikacji przez asystentów rodziny,
• kosztów związanych z udzielaniem pomocy, ponoszonych przez rodziny wspierające;
• współfinansowanie pobytu dziecka w rodzinie zastępczej, rodzinnym domu dziecka, placówce opiekuńczo-wychowawczej, regionalnej placówce opiekuńczo-terapeutycznej lub interwencyjnym ośrodku preadopcyjnym;
• sporządzanie sprawozdań rzeczowo-finansowych z zakresu wspierania rodziny oraz przekazywanie ich właściwemu wojewodzie, w wersji elektronicznej, z zastosowaniem systemu teleinformatycznego;
• prowadzenie monitoringu sytuacji dziecka z rodziny zagrożonej kryzysem lub przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo-wychowawczej, zamieszkałego na terenie gminy.

2. Rodziny wspierające

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej zobowiązany jest Ustawą z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, do realizacji zadań związanych ze wspieraniem rodziny, przeżywającej trudności w wypełnianiu funkcji opiekuńczo – wychowawczych.

W ramach tej działalności, w Ośrodku pracuje Asystent Rodziny, świadcząc specjalistyczne wsparcie rodzinom z dziećmi, które z różnych przyczyn zagrożone są trafieniem do pieczy zastępczej.

Osobnym, aczkolwiek mocno związanym z asystą rodziny zadaniem, jest uruchomienie działań tzw. rodzin wspierających, które są zupełnie nowym pomysłem na wsparcie osób, korzystających z pomocy społecznej z powodu trudności w rodzinach i w opiece nad dziećmi.

Rodziny wspierające, które spełniają wymagania formalne i uzyskają możliwość pełnienia tej roli, wykonują ją na podstawie podpisanego porozumienia pomiędzy Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej a przedstawicielem rodziny. Porozumienie to określa, jakie ma zadania rodzina wspierająca, na jakiej zasadzie współpracuje z rodziną wspieraną, jakimi dysponuje narzędziami. Zgodnie z zasadami pracy rodzin wspierających i na mocy porozumienia, rodziny wspierające otrzymują zwrot kosztów związanych z udzielaniem wsparcia.

Zadaniem rodzin wspierających jest pomoc rodzinom, które mają trudności w opiece i wychowaniu dzieci jak również w szeroko pojętym funkcjonowaniu w społeczeństwie. Są to rodziny objęte wsparciem asystentów rodziny, w których np. występuje bezrobocie, słaba motywacja do zmian i inne, uniemożliwiające samodzielne funkcjonowanie.

Rodzina wspierająca pomaga przede wszystkim na podstawie własnych, posiadanych zasobów i umiejętności, wiedzy z zakresu funkcjonowania rodziny i prawidłowego wychowywania dzieci.

Należy przy tym pamiętać, że rodzina wspierająca nie realizuje swoich działań zawodowo – jest to raczej forma towarzyszenia rodzinie mającej trudności w opiece i wychowaniu dzieci na podstawie własnej chęci pomocy innym, tworząc tym samym siatkę wsparcia społecznego.

Rodzina wspierająca zajmuje się w szczególności:

– organizowaniem czasu wolnego dzieciom z rodzin wspieranych,

– wypracowaniem nawyku wspólnego spędzania czasu przez członków rodziny,

– pomocą dzieciom w nauce,

– udzielaniem wskazówek w takich kwestiach jak: gotowanie, sprzątanie, utrzymanie higieny osobistej czy racjonalne prowadzenie budżetu domowego,

– utrzymywaniem stałego kontaktu z rodziną wspieraną i z GOPS.

Kandydaci na rodziny wspierające, po zgłoszeniu swojej gotowości do udziału w procesie pomocy rodzinom wspieranym (umotywowany wniosek), przejdą następującą ścieżkę rekrutacji:

– udzielenie wywiadu środowiskowego w swoim miejscu zamieszkania pracownikowi socjalnemu,

– uzyskanie pozytywnego wyniku badania psychologicznego oraz motywacji do podjęcia współpracy (badanie przeprowadzone w siedzibie GOPS przez psychologów),

– uzyskanie pozytywną opinię Kierownika Ośrodka,

– podpisanie umowy, na podstawie której rodziny wspierające będą mogły rozpocząć pracę oraz uprawnione są do zwrotu kosztów związanych z udzielaniem wsparcia.

Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej oferuje rodzinie wspierającej:

– umowę na realizację zadań rodziny wspierającej, podpisywaną przez rodzinę i Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej,

– zwrot kosztów związanych z udzielaniem wsparcia,

– pomoc asystentów rodzin wspieranych, wsparcie psychologiczne,

– możliwość udziału w zajęciach doszkalających i podnoszących umiejętności własne.

Więcej informacji można uzyskać, kontaktując się z Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w Trzebiechowie

Zarządzenie Nr 02/2024 Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Trzebiechowie z dnia 11 kwietnia 2024 r. w sprawie wprowadzenia procedury ustanawiania rodzin wspierających

Ustawa z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej

https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=wdu20111490887